در بحث ویرایش کژتابی جایگاه با اهمیتی دارد از این نظر که باعث اشتباهات درک و فهم و سوتعبیرهای بسیار از سوی خواننده متن می‌شود. کژتابی به معنای: چندمعنایی ناخواسته است.

هنگام ثبت عبارات همواره این سوال که «آیا این جمله معنای مدنظر نویسنده را به مخاطب می‌رساند؟» باید گوشه ذهن باشد. در برابر این پرسش دو پاسخ وجود دارد:

۱. معنا را نمی‌رساند. در این صورت متن ابهام دارد.

مثل: من می‌توان تحمل شما را ندارم. (در اینجا «می‌» ابتدای کلمه اضافه گذاشته شده) در جملات تک پاراگرافی بی‌معنایی بسیار دیده می‌شود.

۲. معنا را می‌رساند. اما به دو نوع؛‌‌ همان یک معنا را، جمله بدون ایراد است. بیش از یک معنا را می‌رساند.

الف) بیش از یک معنا را به خواسته خود نویسنده و با آگاهی می‌رساند که به آن ایهام گفته می‌شود.

مثل: اینکه می‌گویند آن خوش‌تر ز حسن، یار ما آن دارد و این نیز هم.

ب) بیش از یک معنا را بدون خواسته نویسنده می‌رساند که این‌‌ همان کژتابی است.

مثل: من توان تحمل شما را ندارم.

دو معنا می‌رساند: ۱) من نمی‌توانم تو را تحمل کنم. ۲) من به اندازۀ تو تحمل ندارم.


توجه به چند نکته باعث می شود کژتابی اتفاق نیافتد.

1. روشن نبودن مرجع ضمیر. مانند مثال بالا

2. خلاصه گویی. مثل: معاون زنان رئیس جمهور به جای معاون رئیس جمهور در امور زنان

3.«تنها» + اسم, ابهام زا است. مثل: ایران نمی خواهد تنها فروشندۀ نفت باشد. دو گونه معنا دارد ایران نمی خواهد تنها کشور فروشندۀ نفت باشد. ایران نمی خواهد تنها نفت بفروشد, کالاهای دیگر هم می خواهد بفروشد.

راه حل:کاما,فقط,یگانه,تغییر جمله,حذف «تنها»

 پ.ن: برای درک بهتر مفهوم کژتابی بد نیست کتاب «کژتابی های ذهن و زبان» نوشته بهاءالدین خرمشاهی را مطالعه کنید. مثال های بسیاری در این کتاب وجود دارد.