از شگفتی‌های زندگی گولیا

دوران راهنمایی درسی به نام حرفه‌ و فن داشتیم، نمی‌دانم هنوز هم با همین نام تدریس می‌شود یا نه. از جذابیت‌های کلاس برای من داشتن وسایل زیبا و نخ و پارچه‌های رنگی بود. جعبه کوچک زیبای داشتم که تمام وسایل مربوط به خیاطی را در آن می‌گذاشتم. یک دفترچه پارچه‌ای داشتیم که باید انواع دوخت‌ها را در آن انجام می‌دادیم و برای نمونه نگه می‌داشتیم. شوق زیادی برای یاد گرفتن داشتم و البته حوصله اندکی داشتم. دوست داشتم کارها را در کلاس انجام دهم. اگر کاری برای خانه باقی می‌ماند، دست مادر را می‌بوسید. :-)

کارگاه را خیلی دوست داشتم مخصوصا اره مویی و دریل را با مته‌هایش، مثل زلزله بود وقتی روشنش می‌کردم در دست می‌گرفتم. خیاطی را دوست داشتم اما حوصله الگو کشیدن را نداشتم. آموخته‌های آن دوران را سال‌ها بعد به یاد آوردم. بافتنی و گلدوزی پدرخوانده از کارهای من تمیزتر بود. بخش کشاورزی و چوب را خیلی دوست داشتم اما بخش برق را زیاد دوست نداشتم. سازه‌های برقی را اغلب پدرخوانده برایم درست می‌کرد و دو بار هم در نمایشگاه منطقه برنده می‌شد. یادم هست بهترین چیزی که ساختم و خیلی دوستش داشتم قاب عکسی بود که با چوب‌های جعبه میوه شب عید به تنهایی ساختم. حیف که در اسباب‌کشی گم شد.

 تجربه نشان داده است که کارهای من با تاخیر به ثمر می‌نشیند. این بلوز را هم از سال گذشته شروع کردم و چند هفته قبل تمامش کردم. هدیه تولد برادرزاده‌ام است برای سال بعد. گولیا موجود آینده‌نگری است. :-)

آغاز و پایان فعالیت، لذت‌بخش‌ترین قسمت‌های هر پروسه‌ای هستند. دیدن محصول یک فعالیت دستی برای من لذت‌بخش‌تر از خواندن مقاله و تحقیقات خودم است. البته در طول تولید کیف بیشتری می‌دهد تا زمانی که کامل شده در مقابلت باشد.

واقعه‌ایست از هستیِ ِ من

از آن پس، شوقِ درونم از من محکم‌تر است

از استخوانم محکم‌تر است

که آن را در آغوشی به هم می‌فشاری

آغوشی همیشه اندوهناک

همیشه شِگِفت

بیا حرف بزنیم، گفتگو کنیم

چیزی بگوییم، بلند، شفاف

مثل وراجی‌های اِسکِنه‌ای که رودخانه‌ای سرد را

از دِلتای داغش جدا می‌کند

روز را از شب

و سنگ آتشفشان را از سنگ آذرین

مرا با خود ببر ای سعادت

خُرد کن گیجگاهم را بر ستارگان

تا جهانم رفیع و بی‌انتها ستونی شود

و حتی بس رفیع‌تر بس نزدیک‌تر

چه خوب هست که تو هستی

چه شگفت است که من هستم

پ.ن^₁: اِسکِنه ابزاری فلزی است که درودگران چوب را به وسیله آن تراش می‌دهند. اسکنه لبه پهنی دارد که آن را به آرامی بر روی سطح مورد نظر حرکت می‌دهند و برای حرکت با چکش چوبی کوچکی ضربات ملایمی بر دسته اسکنه وارد می‌کنند.

پ.ن_²: دلتا زمینی است مثلثی شکل که از آبرفت رودخانه پدید آمده باشد. دلتا زمانی تشکیل می‌شود که مقدار رسوبی که به وسیله رودخانه به دریا می‌رسد، بیش از مقداری باشد که بر اثر جزر و مد، امواج و جریان‌های دریایی پراکنده می‌شود.

ادامه نوشته

واژه‌های زندگی

«وضعیت انسان در عصر کنونی، مرزهای بین روان‌شناسی از یک‌سو و فلسفه سیاسی و اجتماعی را از دیگر سو، منسوخ کرده است: فرایندهای سابقا خودسامان و شناسایی‌پذیر روانی به واسطه عملکرد فرد و حیات عمومی‌اش، در حکومت جذب می‌شوند. بدین ترتیب، مسائل روانشناختی تبدیل به مسائل سیاسی می‌شوند: آشفتگی‌های شخصی بی‌شائبه‌تر از گذشته آشفتگی‌های کل را منعکس می‌کنند و درمان آشفتگی‌های شخصی بی‌شائبه‌تر از گذشته به درمان آشفتگی‌های عمومی وابسته هستند.حتی در جایی که حکومت‌های توتالیتر شکل نگرفته‌ است، این دوره تمایل به توتالیتر شدن دارد.

مادامی که روان می‌توانست خود را در برابر قدرت عمومی حفظ کند، مادامی که زندگی خصوصی واقعی، واقعا مطلوب و خودشکل‌یافته بود، می‌شد به روان‌شناسی به عنوان رشته‌ای تخصصی به تفصیل پرداخت و آن را به کار گرفت، زمانی که فرد نه قدرت و نه امکان برای خود بودن را ندارد، ترم‌های روانشناسی، ترم‌های نیروهای اجتماعی‌یی می‌شوند که روان را تعریف می‌کنند.

تحت این شرایط به کارگیری روان‌شناسی در تحلیل رخدادهای اجتماعی و سیاسی، به معنای رهیافتی را پیش گرفتن است که خودِ همین رخدادها آن را بی‌اعتبار کرده است. تکلیف کمابیش ضد این است: رشد و تکوین جوهر سیاسی و جامعه‌شناختی مفاهیم روان‌شناختي». 

 پ.ن: پیشگفتار کتاب «اروس و تمدن» تالیف هربرت مارکوزه و ترجمه امیرهوشنگ افتخاری‌راد.

پ.ن۲: معنای توتالیتر در این ادرس بیان شده است.

شنیده‌ایم که مصرف لیکوئید دیدنی‌ها را دیدنی‌تر و شنیدنی‌ها را شنیدنی‌تر می‌کند و در کل تجربه‌ای متفاوت و عمیق‌تر به مصرف‌کننده می‌دهد.

شنیدن قطعه لیکوئید اثر فیلیپ گلاس تجربه حسیِِِِ ِ زیبایی است.می‌توانید در این آدرس بشنوید.

روح یک جامعه فاسد

امروز همراه مادرم رفته بودم بخش قلب بیمارستان میلاد، برای ویزیت ماهانه مادرم که دلم نیامد تنها رهایش کنم. تقریبا ۹۰ درصد بیماران این بیمارستان با توجه به وضعیت ظاهری و نوع گویش و لهجه ایشان مشخص است که از شهرستان‌ها آمده‌اند. رفتارهای غریبی داشتند. برخوردها و رفتارهای صمیمی نشان می‌دادند و خودشان هم همین انتظار را از طرف مقابل داشتند وقتی این بازخورد مورد انتظار را دریافت نمی‌کردند از ظارهشان مشخص بود که به ایشان برخورده است. روی‌شان را برمی‌گرداندن یا تیکه‌ای ملایم نثارت می‌کردند یا هر چه از دهانشان می‌آمد به تهران می‌گفتند. همان زرنگ بازی‌های خاص را می‌شد در رفتارشان دید. بدون نوبت پذیرش شدن و با عجله وارد آسانسور شدن و عجله در سوال پرسیدن و ...

رفتارشان این حس را به من منتقل می‌کرد که انگار با یک پیش فرض آمده‌اند تهران که شهروندان تهرانی انسان نیستند بلکه گرگ‌هایی هستند که در لحظه‌ای غفلت چنان کلاهی به سرت می‌گذارند تا عمری از یاد نبری. زیرکی‌های ظریف و خنده‌داری را می‌شد در رفتار و کردارشان دید. اینکه جوری وانمود می‌کنند انگار از همه چیز سر در می‌اورند. این‌ها مردم کشوری هستند که من در آن متولد شدم. من و مادرم و پدرم و نیای من هم در این کشور متولد شده‌اند. اما من چه قرابتی با این مردمان داشتم؟ اصلا تمایلی به برقراری ارتباط آن‌ها داشتم؟ علاقه به شناخت آن‌ها و آداب و رسوم مربوط به ایشان را چطور؟ چیزی در خودم نیافتم. 

آن‌ها را انسان‌هایی سخت و محافظه‌کار و ترسان دیدم که غرق در زندگی واقعی بودند. چیزی که من با آن فاصله بسیار دارم. محیط زندگی من محدود به آدم‌هایی خاص می‌شد و همیشه این مردمان را قشر بزرگی از جامعه کشور ایران را تشکیل می‌دادند نادیده گرفته بودم. آن‌ها را در کتاب‌ها شناخته بودم در کتاب‌های دولت‌آبادی و درویشیان و گلابدره‌ای و هدایت و چوبک و ... مدتی قبل انتظارم از آدم‌ها را در فیس بوک بیان کردم و دوستی گفت که من نخبه‌گرا هستم و عامه را نادیده گرفتم؛ منظورش را امروز بهتر درک کردم. 

امروز شک کردم که شاید رأیی که احمدی نژاد آورده بود خیلی هم با کلک نبود! من و دوستانی مثل من در تهران نشسته‌ایم و برای مردمانی در سراسر این کشور اظهار نظر می‌کنیم و ایده پرانی می‌کنیم که کوچک‌ترین شناختی از ایشان نداریم یا حداقل خیلی صحیح و نزدیک به فرهنگ و باورهای‌ایشان. امروز خانمی بر سر انتخاب دکتر در پذیرش بحث می‌کرد و این‌طور استدلال می‌کرد که چون فلان دکتر سید است حتما باید فرزندش را ایشان ویزیت کنند. 

هر روز که می‌گذرد ارتباطم با افراد جامعه کمتر می‌شود. دیگر تمایلی به همصحبتی با آدم‌های این اجتماع در خودم نمی‌بینم. وقتی در جمعی عده‌ای سرگرم بحث و جدل بر سر مسائل روز که به تار و پود خود رسیده را می‌بینم از این همه انرژی در این مردم تعجب می‌کنم. آدم‌هایی که با آن‌ها برخورد می‌کنم سرشار از خشم‌های درونی‌و سرکوب شده هسند و منتظرند تا سوژه‌ای را بیابند که قدرت کمتری دارد آن وقت با هر وسیله چه شوخی و طعنه و تیکه (پرخاشگری منفعل) یا بهانه و جدل این خشم را برون‌ریزی کنند. صحبت‌های صدمن یک غاز و لحن تحقیرآمیز و چهره‌های آشفته و داغون دیگر عادی شده.

لبخند زدن دیگر کار راحتی نیست. به من بر می‌خورد که آدمی لبخندم را باور نکند. مدرک و پول و منصب و نسب همه معنای زندگی شده است و میزان عیار انسان در این کشور! تجربه زندگی در کشورها و محیط‌های دیگر را ندارم، اما چیزی در ایران وجود ندارد که به آن ببالم. فرهنگ و تمدن و هویت ملی معنایی ندارند. تعریفی و میزانی ندارند. مرا یک ایرانی می‌شناسند اما با چه برچسب‌هایی؟ روزگاری اعتماد و حرمت به انسان جزو افتخار فرهنگ ایرانی بود. قول‌ها قول بود. همدلی بود و احترام به نفس وجود داشت. این‌ها را در داستان‌های کهن می‌توان خواند. امروز لطف تو را زرنگی خود حساب می‌کنند.

احساس شرم می‌کنم از اینکه در چنین محیطی زندگی می‌کنم. احساس تاسف می‌کنم که روح من در طی این سالیان در این محیط مسموم و بیمار، آلوده شده است. نسبت به نیاز دیگران بی‌تفاوت شده‌ام. قدرتم را از دست داده‌ام و آن قدر ضعیف شده‌ام که تنها درگیر مسائل کم‌ارزش زندگی خودم شده‌ام. روح من فاسد شده است. پیش رفتن پروسه‌ای غذاب‌اور و فرساینده است اگر محیط باورت نکند».

حذف زندگی اجتماعی و عقب‌نشینی به زندگی خصوصی

حاکمیت خواهان سوق ‌دادن انرژی مردم به سمت سپهر «خصوصی» است و از آن پشتیبانی می‌کند.

شواهد موجود نشان می‌دهد که حاکمیت در برابر موجودی که تنها هدف‌اش ادامۀ زندگى است روشی متناسب با آن در پیش گرفته است: يعنى برای حفظ قدرت، مقاومت در برابر خود را تا حد ممکن کاهش دهد؛ بی آنکه در این کار نگران بهایی باشد که به ازای از میان بردن منزلت و انسانیت آدمی باید پرداخت.

تناقض میان آموزش انقلابی دربارۀ انسان نوین و اخلاق نوین، با زندگی پوچ مصرفی، پرسش دیگری را پیش می‌کشد: حاکمیت به چه دلیل این‌چنین سفت و سخت به ایده‌ئولوژی‌اش چسبیده است؟ کاملا روشن است، فقط به این دلیل که ایده‌ئولوژی، به عنوان مناسک و آدابِ مرسوم ارتباطی، ظاهری از مشروعیت، تداوم و ثبات به حاکمیت می‌بخشد؛ و عملکرد پراگماتیستی او را با نقابی آبرومند می‌پوشاند.

آدمی به این اندرزها عمل می‌کند: بالاخره ضرورتِ اینکه باید به فکر سطح زندگی خود باشد، تنها چیزی ا‌ست که بر سر آن با حکومت‌اش توافق دارد. پس چرا نباید از این فرصت استفاده کند؟ به ویژه آنکه به هر حال، کار دیگری هم نمی‌توان کرد!» نامه سرگشاده واسلاو هاول به گوستاو هوساک(دبیر کل حزب کمونیست چکسلواکی). رضا ناصحی

پ.ن^_۱: حدود سه تا پست نوشتم اما به مشکل خورد و تایید نشد. خواستم بگویم که بی‌توجه به وبلاگ نبودم.

پ.ن^_۲: این شعر ناظم حکمت را دوست دارم.

تنهایی

چیزهای زیادی

به انسان می‌آموزد 

اما تو نرو

بگذار من نادان بمانم

 

 

مرگ را باید زیست

به میان آتش باید رفت

...

پ.ن: ای کاش دستانی قدرتمند داشتیم. ای کاش نیرویی جادویی داشتیم. ای کاش جان هم مثل سوخت کارتی بود تا می‌شد با دیگری تقسیمش کرد.